Warunki uzyskania i koszty certyfikatów dla menedżerów projektów

0
10472

Znaczna część menedżerów projektów, prędzej czy później, staje przed dylematem wyboru ścieżki certyfikacji. Certyfikat jest z jednej strony potwierdzeniem wiedzy i umiejętności jego posiadacza, a z drugiej swego rodzaju przepustką, dającą dostęp do większej liczby zleceń i większych zarobków. Uzyskanie certyfikatu wiąże się jednak z koniecznością spełnienia szeregu wymagań odnośnie wiedzy i doświadczenia, a także z poniesieniem wysokich, a często bardzo wysokich, kosztów. W artykule przedstawię cztery popularne rodziny certyfikatów, wraz z opisem wymagań merytorycznych oraz kosztami.

Project Management Institute

Prawdopodobnie najbardziej cenionymi certyfikatami na rynku pracy są dokumenty wydawane przez Project Management Institute (PMI). PMI jest instytucją rozpoznawaną na całym świecie i przez długie lata swojego istnienia wypracowała szeroką gamę różnego rodzaju certyfikatów, o które mogą się starać menedżerowie projektów. Certyfikaty przez nią nadawane to:

1. CAPM – Certified Associate in Project Management

Podstawowy certyfikat PMI. Mogą się o niego ubiegać wszyscy. Wystarczy wykazać 1500 godzin (czyli w praktyce około rok) pracy w zespołach projektowych lub mieć zaliczone 23 godziny formalnej edukacji w obszarze zarządzania projektami.

2. PMP – Project Management Professional

Najważniejszy certyfikat PMI i prawdopodobnie najbardziej wartościowy certyfikat na świecie. Żeby go zdobyć trzeba posiadać minimum dyplom licencjata, 35 godzin edukacji z zakresu zarządzania projektami i 4500 godzin (około 3 lata) doświadczenia jako menedżer projektów, a w przypadku braku dyplomu dodatkowe 3000 godzin (około 2 lata) doświadczenia. Dodatkowo do utrzymania certyfikatu potrzebne jest zdobycie minimum 60 punktów Professional Development Units (PDU) cyklicznie w okresach trzyletnich. Reguluje to Continuing Certification Requirements (CRR) Program. Sposobów na zdobywanie punktów jest kilka. Są to przede wszystkim godziny spędzone na szkoleniach i konferencjach akredytowanych przez PMI. Zaliczany jest również wkład własny w rozwój dziedziny poprzez publikowanie tekstów, prowadzenie badań, szkoleń itp. Szczegółowo opisuje to podręcznik PMP.

3. PgMP – Program Management Professional

Certyfikat skierowany do menedżerów programu. Nie należy traktować tego certyfikatu jako poziomu wyższego od PMP. Jest to raczej dodatkowa kategoria certyfikacji, potwierdzająca umiejętność zarządzania wieloma projektami. Od kandydatów oczekuje się dyplomu licencjata, czteroletniego doświadczenia w zarządzaniu projektami i czteroletniego doświadczenia w zarządzaniu programami. Dyplom można wymienić na dodatkowe trzy lata doświadczenia w zarządzaniu programami. Zasady dotyczące utrzymania certyfikatu są identyczne, jak dla PMP.

4. PMI-SP – PMI Scheduling Professional

Jeden z dwóch „technicznych” certyfikatów PMI. Potwierdza zaawansowane umiejętności w zakresie harmonogramowania pracy w projektach. Warto zaznaczyć, że nie jest to typowy, menedżerski certyfikat. Do jego uzyskania potrzebny jest dyplom licencjata, 3500 godzin doświadczenia w harmonogramowaniu i 30 godzin edukacji w tym zakresie. Dyplom można wymienić na dodatkowe 1500 godzin doświadczenia i 10 godzin edukacji.

5. PMI-RMP – PMI Risk Management Professional

Drugi z „technicznych” certyfikatów. Poświadcza wiedzę i umiejętności w zakresie zarządzania ryzykiem w projekcie. PMI podkreśla, że certyfikat dokumentuje również kompetencje w pozostałych obszarach zarządzania projektami. Od kandydatów oczekuje się dyplomu licencjata, 3000 godzin doświadczenia w zarządzaniu ryzykiem i 30 godzin edukacji w tym zakresie. Zamiast dyplomu można wykazać dodatkowe 1500 godzin doświadczenia i 10 godzin edukacji.

6. PMI-ACP – PMI Agile Certified Practitioner

Jeden z najnowszych certyfikatów nadawanych przez PMI i swego rodzaju odpowiedź na oczekiwania rynku. Dokumentuje kompetencje w zakresie zwinnego zarządzania projektami. Wymagane jest 3500 godzin doświadczenia, w tym 1500 w projektach zarządzanych wg zasad AGILE i 21 godzin edukacji w zakresie technik AGILE.

7. OPM3 – Organizational PRoject Management Maturity Model

Certyfikat dla menedżerów portfela. W przeciwieństwie do innych, nie są ustalone ścisłe kryteria, jakie muszą spełnić kandydaci. Każda aplikacja jest rozpatrywana indywidualnie. Do uzyskania certyfikatu niezbędne jest ukończenie specjalistycznego kursu organizowanego przez PMI.

Uzyskanie certyfikatu wiąże się z poniesieniem kosztów. W przypadku PMI nie jest konieczne płacenie za akredytowane szkolenia, wystarczy opłata za sam egzamin. Kwota różni się w zależności od tego, czy jest się członkiem PMI, czy przystępuje się do egzaminu jako osoba niestowarzyszona. Cennik wygląda następująco (dla wersji elektronicznej):

1. CAPM – 185/250 Euro
2. PMP – 340/465 Euro
3. PgMP – 1250/1500 Euro
4. PMI-SP – 430/555 Euro
5. PMI-RMP – 430/555 Euro
6. PMI-ACP – 365/415 Euro
7. OMP3 – 450 USD

International Project Management Association

Podobnie jak PMI, również International Project Management Association (IPMA) wypracowało swój standard certyfikacji. Podejście IPMA różni się od PMI dość znacząco, przede wszystkim ze względu na stopniowanie certyfikatów, zamiast specjalizacji w poszczególnych obszarach zarządzania projektami. W praktyce oznacza to, że kandydaci wraz ze wzrostem kompetencji przechodzą na coraz wyższe poziomy certyfikacji od poziomu D do A. W przypadku certyfikatów PMI, osoba posiadająca tytuł PMP może rozwijać się w różnych kierunkach specjalistycznych, np. zarządzania ryzykiem, ale nie jest to tożsame z „wchodzeniem na wyższy poziom”.

Analogicznie do PMI również w IPMA zakłada się procedurę recertyfikacji. Każdy wydany certyfikat ma ważność 5 lat i do przedłużenia jego ważności potrzebne jest udokumentowanie aktywności w obszarze zarządzania projektami oraz oczywiście opłata (1000zł, nie dotyczy poziomu D). Co ciekawe, nie ma formalnych kryteriów dotyczących tej aktywności, więc menedżer musi kierować się własnym osądem na temat intensywności działań w zakresie samorozwoju.

Można zaryzykować stwierdzenie, że certyfikacja IPMA jest „inna niż wszystkie”. Przede wszystkim dlatego, że prócz wymagań dotyczących kompetencji technicznych, bierze również pod uwagę obszary behawioralny oraz kontekstowy. Pierwszy z nich dotyczy osobowości menedżera, postaw i zachowań jakie reprezentuje. Drugi dotyka kwestii miejsca kierownika projektu w organizacji zorientowanej na realizację programów i portfeli. Charakterystyka wszystkich poziomów certyfikacji IPMA wygląda następująco:

1. Poziom D (najniższy)

Wymagana jest jedynie wiedza na temat zarządzania projektami. Istotne jest aby kandydat posiadał kompleksową wiedzę o wszystkich obszarach zarządzania projektem.

2. Poziom C (pierwszy praktyczny)

Kandydaci muszą posiadać praktyczne umiejętności zarządzania prostymi projektami lub częściami złożonych przedsięwzięć.

3. Poziom B (zaawansowany)

O certyfikat tego poziomu mogą ubiegać się menedżerowie dużych, złożonych przedsięwzięć.

4. Poziom A (najwyższy)

Kandydaci do najwyższego poziomu certyfikacji IPMA muszą posiadać kompetencje wystarczające do zarządzania programami i portfelami projektów.

Koszty uzyskania certyfikatów wyglądają następująco:
1. Poziom D – 1000 PLN
2. Poziom C – 6000 PLN
3. Poziom B – 8000 PLN (lub dopłata 3000 PLN do poziomu C)
4. Poziom A – 10000 PLN (lub dopłata 3000 PLN do poziomu B)

PRINCE2

Zasady certyfikacji PRINCE2 znacząco różnią się od przedstawionych wyżej warunków uzyskiwania certyfikatów PMI oraz IPMA. Przede wszystkim, są dużo mniej elastyczne, ponieważ kolejne certyfikaty uzyskuje się sekwencyjnie. Znacznie podnosi to koszty. Ponadto, praktycznie niemożliwe jest opłacenie samego egzaminu i certyfikatu. Zawsze należy doliczyć do tego koszty szkolenia w akredytowanej instytucji.

Bariery kosztowe są jednak jedynymi, które dzielą kandydatów od certyfikatu. Dzieje się tak za sprawą wymagań stawianych przez APMG, ograniczających się w przypadku PRINCE2 wyłącznie do zdania egzaminu. W praktyce oznacza to, że każdy początkujący menedżer, który wykaże się znajomością metodyki oraz umiejętnością jej stosowania w CASE STUDY może uzyskać certyfikat PRINCE2 nawet na poziomie Practitioner. Dzięki temu, młodzi stażem menedżerowie mogą wchodzić w świat zarządzania projektami w pełni przygotowani i nie popełniać podstawowych błędów.

Przez wiele lat certyfikat PRINCE2 był przyznawany bez ograniczeń czasowych. Od przełomu lat 2000/2001 obowiązuje zasada recertyfikacji, polegająca na odnawianiu ważności certyfikatu. Do jej przedłużenia niezbędne jest zdanie krótkiego egzaminu oraz uiszczenie opłaty wynoszącej 165Ł. Certyfikaty kończą swoją ważność co 5 lat. Porównując te warunki do stawianych osobom posiadającym certyfikaty PMI oraz IPMA, trzeba ocenić pozytywnie stronę finansową. Niewątpliwie zbieranie punktów rozwoju jest droższe niż jednorazowa opłata za recertyfikację. Jedynie kolejny egzamin może nieco odstraszać.

Certyfikacja PRINCE2 przebiega sekwencyjnie i składa się z dwóch etapów:

1. Foundation

Poziom wymagający od kandydatów wiedzy na temat metodyki. Nie jest konieczna umiejętność praktycznego stosowania jej elementów w prawdziwych sytuacjach zarządczych.

2. Practitioner

Na tym poziomie należy wykazać się umiejętnością rozwiązywania problemów zarządczych poprzez stosowanie elementów metodyki PRINCE2. Podczas egzaminu można korzystać z podręcznika, co sprawia, że ważniejsze są umiejętności analityczne, niż znakomita pamięć.

Koszty certyfikacji praktycznie zawsze zawierają w sobie trzy dni szkolenia dla poziomu Foundation i dodatkowe dwa dla Practitioner. Na pocieszenie, należy zauważyć,  że większość akredytowanych przez APMG firm chwali się 100% zdawalnością. Wydatek na certyfikację PRINCE2 można wobec tego uznać za pewną inwestycję. Wiele firm nie zdradza cen szkolenia i certyfikacji na stronach internetowych. Na podstawie analizy kwot przekazywanych podczas rozmów telefonicznych oraz kilku ofert dostępnych w Internecie, zostały otrzymane wartości średnie zaprezentowane poniżej.

1. Foundation – około 2600 PLN
2. Practitioner – około 2200 PLN
3. Foundation + Practitioner – około 4200 PLN

Dodatkowo można liczyć na wiele rabatów, m. in. dla studentów.

Scrum

Certyfikacja w zakresie metodyk zwinnych wydaje się być przyszłością. Przyczynia się do tego niewątpliwie bardzo dynamiczny rozwój zarządzania projektami IT, który zmierza ku elastyczności i podnoszeniu jakości wytwarzanego oprogramowania. Elastyczność w metodykach AGILE jest rozumiana na wiele sposobów. Wystarczy porównać ze sobą KANBAN i Scrum. Pierwsza metodyka zakłada całkowitą elastyczność i płynność realizacji zadań przez zespół projektowy, druga dzieli przedsięwzięcie na ściśle określone w czasie sprinty. Taki rozstrzał sam w sobie świadczy o elastyczności podejścia zwinnego i jest niejako wpisany w manifest AGILE. Mnogość różnego rodzaju podejść do elastycznego zarządzania projektami sprawia jednak zasadniczy problem decyzyjny w obszarze certyfikacji. Z jednej strony, oferowane są możliwości potwierdzenia znajomości filozofii AGILE przez PMI certyfikatem PMI-ACP, z drugiej, specjalistyczne certyfikaty metodyki Scrum.

Certyfikacja Scrum już od strony formalnej jest prawdziwie AGILE, a to za sprawą zamieszania wywołanego przez twórcę metodyki Kena Schwabera, który wyłamał się ze struktur Scrumalliance i założył konkurencyjną organizację Scrum.org. Pomijając przyczyny rozłamu, należy zwrócić uwagę na jego poważne konsekwencje, wśród których najpoważniejszą jest pojawienie się konkurencyjnych certyfikatów Scrum. Chronologicznie pierwszeństwo mają certyfikaty Scrumalliance wymienione poniżej:

1. [Poziom 1] Certified Scrum Developer (CSD)
2. [Poziom 1] Certified Scrum Master (CSM)
3. [Poziom 1] Certified Scrum Product Owner (CSPO)
4. [Poziom 2] Certified Scrum Professional (CSP)
5. [Poziom 3] Certified Scrum Coach (CSC)
6. [Poziom 3] Certified Scrum Trainer (CST)

Głównym założeniem certyfikacji Scrumalliance jest uczestnictwo w szkoleniach, które mają zapewnić kandydatowi znajomość praktycznego zastosowania metodyki. Wyklucza to możliwość przystąpienia do egzaminu certyfikacyjnego wyłącznie w oparciu o teoretyczną znajomość tematu. Do uzyskania certyfikatów pierwszego poziomu wystarcza uczestnictwo w kursie i zdanie egzaminu. Do osiągnięcia poziomu Certified Scrum Professional, który potwierdza wyśmienitą znajomość metodyki, trzeba posiadać jeden z certyfikatów pierwszego poziomu i dodatkowo 2000 godzin doświadczenia w projektach Scrumowych. Dodatkowo wymagana jest opłata w wysokości 300$. Żeby utrzymać poziom CSP menedżer musi zbierać punkty rozwoju osobistego, podobnie jak w PMI. Jeżeli nie uda się uzyskać odpowiedniej liczby punktów, certyfikat traci ważność po dwóch latach od daty jego otrzymania. Wejście na trzeci poziom w Scrumalliance jest już dużo trudniejsze i wymaga akceptacji kandydatury przez przedstawicieli struktur tej organizacji.

Scrum.org również oferuje szeroką gamę certyfikatów o różnych poziomach zaawansowania:

1. Professional Scrum Master I (PSM I)
2. Professional Scrum Master II (PSM II)
3. Professional Scrum Product Owner I (PSPO I)
4. Professional Scrum Product Owner II (PSPO II)
5. Professional Scrum Developer I (PSD I)

Podejście Scrum.org jest zasadniczo inne od Scrumalliance, ponieważ nie zmusza kandydatów do udziału w kursie. Takie postępowanie ma swoje przyczyny we wczesnych praktykach Scrumalliance, które do certyfikatów poziomu pierwszego wymagało jedynie uczestnictwa w szkoleniu. Było to bezpośrednią przyczyną rozłamu i powstania Scrum.org. Uzyskanie certyfikatu Scrum.org jest przez to znacznie tańsze i szybsze, ponieważ można podejść do egzaminu rejestrując się samodzielnie na stronie internetowej i opłacając przez sieć niewielką, jak na standardy certyfikacji w zarządzaniu projektami, opłatę.

Poniżej znajduje się zestawienie przybliżonych cen uzyskania certyfikatów, jakie zostały uzyskane dzięki analizie ofert firm szkoleniowych działających na polskim rynku. Oczywiście certyfikaty Scrum.org nie zawierają w sobie kosztów szkolenia, stąd ich dużo niższa cena.

1. [Poziom 1] Certified Scrum Developer (CSD) – około 4000 PLN
2. [Poziom 1] Certified Scrum Master (CSM) – około 4000 PLN
3. [Poziom 1] Certified Scrum Product Owner (CSPO) – około 4000 PLN
4. [Poziom 2] Certified Scrum Professional (CSP) – 300 USD
5. Professional Scrum Master I (PSM I) – 100 USD
6. Professional Scrum Master II (PSM II)- 500 USD
7. Professional Scrum Product Owner I (PSPO I) – 100 USD
8. Professional Scrum Product Owner II (PSPO II) – 500 USD

Omówiony został jedynie niewielki wycinek gamy certyfikatów oferowanych menedżerom projektów. Podjęcie świadomej decyzji na temat ścieżki certyfikacji wymaga bardziej szczegółowego rozpoznania charakterystyki różnego rodzaju certyfikatów i ich analizy pod kątem planów zawodowych menedżera. Szczególnie pomocne może być w tym przejrzenie informacji znajdujących się na stronach internetowych instytucji odpowiedzialnych za wydawanie certyfikatów. Ich skrócona lista znajduje się poniżej.

1. APMG – http://www.apmg-international.com/
2. IPMA Polska – http://www.ipma.pl/
3. PMI – http://www.pmi.org/
4. PRINCE2 – http://www.apmg-international.com/en/qualifications/prince2/prince2.aspx
5. Scrum.org – http://scrum.org/
6. Scrumalliance – http://scrumalliance.com/

PODZIEL SIĘ
Rafał Łabędzki
Działalność w formie projektowej jest, moim zdaniem, jedną z najbardziej naturalnych form współpracy między ludźmi. Na zarządzanie projektami staram się patrzeć nieszablonowo. Zadając czasem niewygodne pytania, próbuję szukać rozwiązań pomagających zespołom i menedżerom w ich codziennej pracy.

BRAK KOMENTARZY

ZOSTAW ODPOWIEDŹ